Sympozjum SAS PTS „Gdzie siedzimy, skąd mówimy?” O usytuowaniu w badaniach i pisarstwie antropologicznym - CfP !

Kolejne Sympozjum SAS w dniach 24-26 czerwca 2026 r. w Krakowie. Zapraszamy do składania propozycji referatów! 

Szczegóły poniżej. 

      

Sympozjum SAS PTS

„Gdzie siedzimy, skąd mówimy?” O usytuowaniu w badaniach i pisarstwie antropologicznym 

  

Kraków, 24-26 czerwca 2026 r.

Instytut Socjologii, Uniwersytet Jagielloński

  

Zaproszenie do składania propozycji referatów

 

„Punkt widzenia zależy od punktu siedzenia” – to wernakularne opisanie związków pomiędzy procesami poznawczymi i afektywnymi a usytuowaniem podmiotu poznającego i odczuwającego jest niewątpliwie problematyczne. Niektórych może razić w nim implikowany wzrokocentryzm, innych – domniemana statyczność usytuowania podmiotu. Jednak – mimo tych ograniczeń – trafia w sedno ważnego dla antropologicznej praktyki badawczej pytania: jak usytuowanie osób prowadzących badania warunkuje zarówno sposób wywoływania materiałów etnograficznych, jak i wiedzę tworzoną na podstawie tych materiałów. Podczas planowanego Sympozjum SAS PTS współorganizowanego przez Instytut Socjologii Uniwersytetu Jagiellońskiego i Sekcję Antropologii Społecznej PTS, proponujemy zająć się usytuowaniem podmiotu prowadzącego badania antropologiczne i konsekwencjami pozycjonalności badacza/ki dla kształtu antropologii jako pola badawczego i pola akademickiego.

Zapraszamy koleżanki i kolegów do zgłaszania propozycji referatów, które będą dotyczyły ich badań oraz doświadczeń w projektowaniu i realizacji szeroko rozumianego procesu badawczego (zbierania i interpretacji danych, pisarstwa antropologicznego, rozpowszechniania wyników czy też formułowania i wdrażania rekomendacji, ), i będą poruszały m.in. następujące kwestie:

Definicje usytuowania (ew. pozycjonalności) w badaniach etnograficznych: perspektywy teoretyczne i wywodzące się z doświadczenia konkretnych badaczy, w tym własnego. 

Relacyjność usytuowania: wchodzenie w relacje z osobami w terenie i w tekście; wewnętrzne dla antropologii systemy regulujące relacje (np. etosowość, misyjność, porządność, przyjazność, solidarność, empatia); zewnętrzne systemy regulowania relacji (np. komisje etyczne, kody etyczne; dyskurs i praktyki psychoterapii; reguły i regulaminy zinstytucjonalizowanych miejsc badań); charaktery i typy relacji; „zażyłość kulturowa” – relacyjne ujęcia.

Usytuowanie w wymiarze temporalnym: czas jako przedmiot badań, antropologia historyczna, antropologia wobec przeszłości; etnograficzne „teraz” jako etnograficzna obecność (present - presence); antropologia przyszłości a usytuowanie wobec tego czego (jeszcze) nie ma; płynność i zmienność usytuowania, usytuowanie jako kategoria czasowa; „codzienna” i instytucjonalna temporalność badań i pisarstwa antropologicznego - ograniczenia czasowe, rytmika, fragmentaryzacja czasowa.

Patrzący czy zerkający (gaze vs. glance): rola spojrzenia etnograficznego w kontekście fragmentaryzacji i przyspieszenia badań terenowych; wzrokocentryzm i jego krytyka; praktyki etnografii poza obserwacją; etnografia wielozmysłowa a usytuowanie badacza/ki; oduczanie się (niektórych form) patrzenia.

Usytuowanie w kontekście  różnych skal przestrzennych: krytyka postkolonialna a usytuowanie badacza/ki; peryferie, lokalność, swojskość jako (quasi)przestrzenne wymiary usytuowania; definiowanie terenu w kategoriach nie-przestrzennych; etnografia wielomiejscowa (multi-sited ethnography) i jej paradoksy; poszukiwanie „wioski” a teren jako „nie-miejsce”. 

Blisko/daleko: dystans etnograficzny; zdziwienie/zaskoczenie a usytuowanie; niespodziewane odkrycie (serendipity); badania w „domu” („antropologia współczesności”); badanie tego, co bliskie, a problemy z pozycją ekspercką.

„Wertykalny” wymiar usytuowania: relacje władzy w terenie; badanie w gorę, w dół, na boki itd.; usytuowanie wobec praktyk i narracji hegemonicznych; antropologia aktywistyczna; dążenie do udziału w debacie publicznej jako element usytuowania; rola ekspercka w antropologii; rywalizacja wewnątrz akademii/w polu eksperckim.

„Zapraszanie” do siebie i „goszczenie” u innych: zapożyczanie technik/metod z innych dyscyplin; prowadzenia badań etnograficznych w środowisku transdyscyplinarnym; praktyki międzydyscyplinarnej adaptacji/tłumaczenia jako przekształcanie i transformacje usytuowania badawczego w antropologii; za i przeciw „czystości gatunkowej” etnografii; wytyczanie, uświęcanie i wyszydzanie granic (akademickich); działania wokół/wobec granic dyscyplinarnych jako element usytuowania.

Refleksja zwrotna a usytuowanie: przesłanki i warunki refleksyjności; refleksja jako forma/rytuał; refleksyjność spojrzenia/zerknięcia antropologicznego a status wiedzy; wiedza, intuicja, niewiedza – refleksja zwrotna nad możliwościami i ograniczeniami poznania antropologicznego wytyczanymi przez usytuowanie badawcze.

Propozycje referatów prosimy nadsyłać na antropologia.spoleczna.pts@gmail.com do dn. 15 marca 2026 r.

Zgłoszenia prosimy przesyłać w formie załącznika w formacie .doc albo .docx, który zawiera: 

·       imię i nazwisko autora/ki; 

·       przynależność instytucjonalną (jeśli dotyczy);

·        adres email; 

·       tytuł proponowanego referatu; 

·       abstrakt (do 200 słów);

·       3-5 słów kluczowych (odnoszących się do wskazanych w CfP pól problemowych).

 

Czekamy na Państwa zgłoszenia!